Vermindering CO2-emissies afdwingen via Omgevingswet

Vermindering CO2-emissies woon-werkverkeer afdwingen via Balvermindering CO2 uitstoot

Er komt steeds meer regie van de rijksoverheid, je zou het ook dwang kunnen noemen of regeldrift. Het is maar hoe je er tegenaan kijkt. Persoonlijk hou ik ervan dat de rijksoverheid de grote lijnen uitzet. Zeg maar de lijnen van een voetbalveld waar we binnen moeten blijven. Niet het criminele pad bewandelen, maar binnen die lijnen mogen we het zelf regelen, mogen er fouten gemaakt worden, vallen we, leren we ervan en staan we weer op met een nog beter idee of uitvinding. Dat zorgt voor ondernemerszin, initiatief, maar heeft ook een zelfreinigend vermogen. Als je een verkeerde beslissing neemt, dan zit je zelf op de financiële blaren. Maar je krijgt ook de kans er weer snel bovenop te komen. Van fouten leren we, hoe vervelend die ook zijn. De volgende keer doe je het anders, mits je zelf de consequenties van die fouten hebt ervaren.

We zitten nu in een maatschappij – vooral westerse wereld – waar overheden (ook FED en ECB) steeds maar ingrijpen. De  maatschappelijke en financiële systemen zijn momenteel ernstig verstoord. Dit is met name veroorzaakt door de ingrepen tijdens de financiële crisis in 2008 en recentelijk tijdens de Corona-crisis. Lockdowns en de stekker uit de economie trekken hebben de boel ernstig verstoord. Steeds meer mensen raken verslaafd aan financiële hulp, iedereen wil geholpen worden met financiële steun. Grote banken en bedrijven, alles moet overeind blijven. De mondiale schuldenberg is nog nooit zo groot geweest. En niemand wil het verlies nemen of de verantwoording. Wie dat allemaal betalen? Wij, als belastingbetalers. Dat merken we nu in onze portemonnee.

Vermindering CO2-emissies afdwingen – Nu wil onze regering via het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) vermindering van CO2-emissies afdwingbaar maken. In een brief van 22 juni 2022 laat staatssecretaris Heijnen weten dat klimaatverandering ervoor zorgt dat we direct moeten ingrijpen om het tij te keren. Ja, we denken alles in de hand te hebben. Volgens mij hebben we de afgelopen 100 jaar fossiele brandstoffen gebruikt en die hebben voor veel uitstoot gezorgd. Daar twijfel ik niet aan. Maar waar ik wel aan twijfel is of we direct (en als een kip zonder kop) moeten ingrijpen. Het hysterische ervan en de framing staan me erg tegen. Volgens mij is klimaatverandering een langdurig proces dat niet van vandaag op morgen is ontstaan. Het is heel complex en ook van alle tijden. Moeten we dan maar toekijken? Uiteraard niet, maar het mag best wat langzamer, doordachter, positiever en voor de lange termijn. Graag wat minder hysterisch en minder drammend, de wereld vergaat morgen niet!

Big Brother is watching you – De staatssecretaris wil woon-werk mobiliteit duurzamer maken. Medewerkers moeten minder of anders reizen. Er komt een collectief emissieplafond van 7.497 megaton voor 2024. Dit in combinatie met de verplichting voor werkgevers om jaarlijks gegevens over werkgebonden personenmobiliteit te verstrekken. Het Rijk gaat dit monitoren. Als dat in 2025 nog te groot is, dan treedt de norm voor zakelijke mobiliteit in werking. Die norm is al opgenomen in het ontwerp-Bal.

Het wantrouwen bij de overheid jegens de burgers wordt steeds groter. ‘Monitoren’, ‘aan banden leggen’, ik vind het een verontrustende ontwikkeling. Het monitoren zal ongetwijfeld via apps plaatsvinden. Zo jammer dat INSPIRATIE en HOOP geen onderdeel uitmaken van de strategie van de overheid. Vergezichten laten zien waar mensen ook enthousiast van kunnen worden en uit zichzelf gaan ondernemen om verdere klimaatverandering tegen te gaan. Dat kan al op micro-niveau, in eigen huishouding of je eigen buurt, in kleine stapjes. Het mag ook leuk en stimulerend zijn.

Wordt vervolgd….

Hoofdroute Omgevingswet 2022 aangepast

Hoofdroute Omgevingswet 2022 aangepast hoofdroute Omgevingswet

Omdat de Omgevingswet later wordt ingevoerd – op 1 januari 2023 – is ook de Hoofdroute Omgevingswet 2022 aangepast. Volgens de brief van minister de Jonge van 24 februari 2022 ziet dat er in hoofdlijnen als volgt uit:

  • Op 1 april 2022 start de stabiliseringsperiode. Vanaf die datum worden er in principe geen nieuwe functionaliteiten meer doorgevoerd in het DSO-LV.
  • Vanaf 1 april 2022 wordt de gehele keten intensief getest door alle partijen. Mocht het tegenzitten dan dienen gemeenten rond 1 juli 2022 te kiezen voor de tijdelijke alternatieve maatregelen (TAM). Die moeten uiteindelijke borgen dat de Omgevingswet op 1 januari 2023 in werking treedt.

Lees meer in de brief en bekijk het schema.

Voor gemeenten is het belangrijk om een stevig juridisch casco omgevingsplan te maken. Volg dus niet klakkeloos het VNG-casco! Zoals de VNG zelf ook aangeeft is dit casco een hulpmiddel en kan het dienen als inspiratie. Nu er iets meer adempauze is, denk na over een juridisch samenhangend casco. Dat is de basis voor het omgevingsplan voor de gemeente. Het lijken open deuren te zijn, maar de praktijk is anders. De documenten over het omgevingsplan zijn vrijwel allemaal ingestoken vanuit het ICT-oogpunt. De ICT-professionals kijken anders naar een omgevingsplan dan juristen. De juridische wereld mag dan conservatief zijn, maar het is belangrijk dat de ICT ondersteunend is aan het juridische casco en niet andersom.

Feit blijft dat het omgevingsplan een juridisch instrument is waarmee de gemeente in de praktijk moet kunnen werken: gemeente moet kunnen handhaven, het rechtszekerheidsbeginsel is een belangrijk uitgangspunt dat verankerd moet worden in een omgevingsplan. Boterzachte doelen van de Omgevingswet in een omgevingsplan klinken voor de bühne goed, maar zijn in de praktijk niet te handhaven of te realiseren. Het omgevingsplan dient ook antwoorden te kunnen geven op basale vragen van burgers als ‘mag ik daar een woning bouwen, zo ja, hoe hoog?’. Bepalingen in een omgevingsplan dienen verder voldoende concreet te zijn. Een heldere set basisregels en casco vormen een start-omgevingsplan. Dit start-omgevingsplan kan later uitgebouwd worden.

Bel 010 – 307 2273 voor meer informatie. Wij ontzorgen gemeenten bij een start-omgevingsplan.

Inwerkingtreding Omgevingswet op 1 januari 2023

inwerkingtreding Omgevingswet
Omgevingswet uitgeprint

Inwerkingtreding Omgevingswet op 1 januari 2023

Eindelijk wat realisme bij het ministerie van VROM! En wat meer lucht voor gemeenten! De inwerkingtreding van de Omgevingswet schuift door naar 1 januari 2023, volgens een brief van 24 februari 2022. Minister de Jonge heeft het in brieven steeds over ‘een zorgvuldige invoering van de Omgevingswet’. Dat is een rookgordijn voor ‘de boel werkt nog lang niet’. De motorkap van de Omgevingswet – het DSO-LV – is nog lang niet in orde en werkt niet. De Omgevingswet is een groot ICT-project, meer dan een wetgevingstraject.

Ook in de gemeentelijke uitvoeringspraktijk wordt steeds meer gedigitaliseerd. Sinds de virus-uitbraak hebben we te maken met een soort van ‘crash-digitalisering’ die in sneltreinvaart op ons af is gekomen. Dit heeft veel effecten, op werkgelegenheid, de psyche van mensen en ons dagelijkse leven. Het belangrijkste doel moet wel zijn dat digitalisering ondersteunend moet zijn, het leven van mensen gemakkelijker moet maken en geen last mag zijn. De Omgevingswet is een soort van containerschip: is af en toe uit koers, lastig om bij te sturen en komt uiteindelijk op de plek van bestemming. Uiteindelijk weet niemand of 1 januari 2023 genoeg lucht geeft, maar voor nu in elk geval wel.

In een brief aan de Tweede kamer wordt een nieuwe planning aangegeven voor 2022.

Sneller bouwen? Schaf dan participatie af!

Sneller bouwen minister de Jonge? Schaf dan participatie af!

Het Rijk lijkt de regie weer te nemen in wonen en ruimtelijke ordening. Volgens een brief van 14 februari 2022 is volkshuisvesting een van de kernopdrachten van de overheid. Dit betekent het herwinnen van de publieke ruimte op het vrije spel der krachten, aldus de brief. Het is goed nieuws dat het Rijk zich weer actief gaat bemoeien met ruimtelijke ordening. Hoewel de Omgevingswet nog gebaseerd is op het tegendeel: het Rijk laat hier de teugels vieren (decentralisatie) en laat vrijwel alles aan de gemeente over, is er dus weer een tegenbeweging te bespeuren. Dat is goed nieuws!

Nederland is een klein land en het is noodzakelijk dat er ook op helicopterniveau gekeken wordt naar de ruimtelijke inrichting van een land. Dat kan niet op lokaal niveau en binnen de gemeentegrenzen. Op lokaal niveau spelen te veel persoonlijke belangen en het is lastig op dit schaalniveau het totaaloverzicht te behouden. Dat is wat anders voor het verlenen van vergunningen of voor lokale bedrijvigheid. Dat kan prima op gemeentelijk niveau, maar de ‘piketpalen’ van belangrijke onderwerpen moeten door het Rijk worden geslagen. Een hoofdkader waar eenieder binnen moet blijven. Daar binnen mag de gemeente op lokaal niveau opereren en is vrijheid van handelen nodig. Een overheid die slechts faciliteert in ruimtelijke ordening is bestuurlijk failliet. Daar hebben bewoners niets aan.

Sneller bouwen, minister de Jonge? Schaf dan de participatie af! – In maart 2022 wordt de Nationale Woon- en Bouwagenda gepresenteerd door de minister. Versnelling van bouwen is volgens de minister gewenst. Dat klinkt heel stoer en daadkrachtig, maar hoe gaat dat gebeuren in een land vol inspraak, participatie of hoe het ook mag heten? Onder de Omgevingswet moet er nog meer participatie plaatsvinden. Het onderwerp staat nu ook bovenaan de agenda van lokale bestuurders. De wettelijke procedures voor het bouwen mogen dan wel korter worden onder de Omgevingswet, maar als aan de voorkant meer aandacht moet worden besteed aan participatie en inspraak, dan is er geen sprake van versnelling. Integendeel.

Participatie bij een bouwproject kost heel veel tijd en zeer veel geld: mensen informeren, inspraakavonden, inloopmiddagen, een participatiespel via Ipads, ambtenaren die behalve mondeling, ook weer schriftelijk moeten reageren, verslaglegging, inspreken bij raadsvergaderingen, etc. Eindeloos kan dit doorgaan, en nog doen gemeenten en initiatiefnemers het niet goed. Er zijn zelfs wethouders die participatie willen bij vrijwel alle bouwwerken. Ja, die bestaan echt. Qua stemmen kan een lokale bestuurder hiermee scoren. Alle initiatiefnemers moeten nu zelf inspraak organiseren en aan kunnen tonen dat die goed is verlopen. Dat kost heel veel tijd. Dus minister de Jonge: vertel eens het eerlijke verhaal en ga niet verbloemd zeggen dat die gemeenten het weer helemaal verkeerd doen! De bouwpraktijk, ruimtelijke ordening en menselijk gedrag zijn zeer complex en weerbarstig. Sneller bouwen is niet simpel. Dan laat ik de opgaven voor de energietransitie en stikstof nog buiten beschouwing…

Omgevingswet probleemanalyse

Omgevingswet probleemanalyseomgevingswet probleemanalyse

De Omgevingswet is veel meer een ICT-project dan een wetgevingsproject. Het is lastig om het ICT-gedeelte voor elkaar te krijgen. Hoewel het uiteindelijke doel er mooi uitziet, is de weg er naar toe vol met kuilen, wegopbrekingen en omwegen. In een tussentijdse quickscan van KOOP worden duidelijke conclusies getrokken:

  • de beoogde inwerkingtreding van 1 juli 2022 wordt niet gehaald
  • het ontbreekt aan een gedeeld totaaloverzicht
  • eigenaarschap is versnipperd: wie is eindverantwoordelijke?
  • meerdere keren opnieuw bouwen van standaarden en software
  • vertrouwen tussen partijen is niet goed
  • enzovoorts.

Verschillende werelden – Uit eigen ervaring kan ik zeggen dat het grote probleem is dat er vanuit verschillende werelden wordt gekeken naar het project Omgevingswet. Grofweg vanuit een juridische bril en vanuit een ICT-bril. Daarnaast bestaat er ook nog de weerbarstige gemeentelijke praktijk van alledag. Neem alleen al het taalgebruik. De ICT-taal van programmeurs is zwart/wit. Woorden als ‘in beginsel’ bestaan niet in ICT-taal. Het is ja of nee. De gemeentelijke praktijk is weerbarstig en vol grijstinten en is lastig te vatten in coderingstaal. De gewenste vertalingen van juridisch taalgebruik in Jip-en-Janneke-taal zijn bijna onmogelijk uit te voeren. Ook vanuit de politiek wordt het tijd om eens toe te geven – in alle geledingen – dat de dagelijkse realiteit complex is en dat niet alles te vatten is in regels. Het samenvoegen van vele wetten in de Omgevingswet is niet simpel. Het marketingverhaal van het ministerie is dat het allemaal veel simpeler wordt. Dat is gewoon niet waar. Het wordt pas simpeler als er regels worden afgeschaft en dat is in de praktijk lastig. Ook leven we in een maatschappij waarin we alles willen regelen en vastleggen. We vinden het doodeng om het aan mensen over te laten. Met name vanuit de overheid is een extreme controledrift gaande: check, check doublecheck. Niets mag aan het toeval overgelaten worden. Modellen die zogenaamd de werkelijkheid weergeven. Dit is een illusie waar veel mensen in geloven. Wat zou er gebeuren als we mensen meer vertrouwen en meer loslaten? Het lijkt mij een mooi experiment!

Omgevingswet uitgesteld

Omgevingswet uitgesteldomgevingswet uitgesteld

De Omgevingswet is een groot ICT-project – In een brief van 1 februari 2022 kondigt minister de Jonge aan dat de inwerkingtreding van de Omgevingswet wordt uitgesteld. Wanneer de wet in werking treedt is nog niet bekend. Hopelijk wordt dit 1 januari 2023. Voor ons is het uitstel geen verrassing want er is al langer bekend dat de ‘motorkap’ van de Omgevingswet, het DSO-LV, nog lang niet klaar is. Dit laatste wordt vaak ontkend en verbloemd door het ministerie. De Omgevingswet is eigenlijk een groot ICT-project en is vooral ingestoken vanuit een digitaliseringsgedachte. Is dat erg? Nee, niet perse. De digitalisering rukt steeds verder op in alle geledingen van de maatschappij en biedt ook mooie hulpmiddelen. Het is echter wel belangrijk om steeds af te vragen: wordt de mens er beter van? Ik vind dat digitalisering in dienst van de mens moet staan. Het moet de mens gemak opleveren en het leven of werk gemakkelijker maken.

Te vaak is het verhaal dat digitalisering altijd vooruitgang is. De vraag is of dat zo is. Digitalisering kan ook tot ontmenselijking leiden en tot illusies. Het huidige heilige geloof in groene vinkjes van QR-codes in apps leidt tot de ongenuanceerde indeling gezond/niet gezond. Dit is een illusie. De realiteit is complex en menselijk gedrag is ook complex. Ook virussen leiden een eigen complex leven en trekken zich niets aan van QR-codes of apps. Wat heeft dit met de Omgevingswet te maken? Nou, ook bij de Omgevingswet is de belofte dat het tot verbetering leidt. Eindelijk integrale afweging van belangen en gemak voor de eindgebruiker. Ook de ruimtelijke ordening in Nederland is complex en genuanceerd. We wonen met veel mensen op een kleine postzegel waarin we van alles willen. Voor de gemeente is het ontzettend moeilijk om het goed te doen en keuzes te maken. Een weigering van een vergunning is voor de één een opluchting en voor de aanvrager een gruwel. Er spelen heel veel belangen in de ruimtelijke ordening. Financiële belangen, sociale belangen, milieubelangen, etc. Dat lost de Omgevingswet niet op. Ik denk dat we eens moeten erkennen dat de realiteit complex is en dat het leven ook niet maakbaar is. Ontmenselijking leidt tot verharding en sociale armoede. In wiens belang is dat?

Inwerkingtreding Omgevingswet nog steeds 1 juli 2022

Inwerkingtreding Omgevingswet nog steeds op 1 juli 2022inwerkingtreding omgevingswet

Ondanks geruchten over latere inwerkingtreding van de Omgevingswet houdt de minister nog steeds vast aan 1 juli 2022. Mijn verwachting is dat vlak voor die tijd – in juni 2022 – besloten wordt of het doorgang kan vinden op die datum of dat het later wordt. Het ICT-project Omgevingswet is inmiddels to big to fail.

Een opvallende alinea in de brief gaat over stedenbouwkundige bureaus en omgevingsplannen. Het is in de RO-wereld al lang bekend dat stedenbouwkundige bureaus een zeer grote rol spelen bij het maken van ruimtelijke plannen voor gemeenten. Ze verzorgen vrijwel alles voor gemeenten. Helaas was dit besef er niet of onvoldoende bij het Rijk en andere partners die betrokken zijn bij de invoering van de Omgevingswet. Maar er is hoop!

“In overleg met de stedenbouwkundige bureaus en de leveranciers van lokale plansystemen wordt gewerkt aan aanvullende onderdelen voor het digitale stelsel, te weten:

  • een set basismodellen die bureaus en bevoegde gezagen werk besparen
  • een mechanisme om plannen digitaal te kunnen uitwisselen tussen stedenbouwkundige bureaus enerzijds en plansoftware van softwareleveranciers anderzijds”

Lees meer in de brief van 14 december 2021.

 

 

vijf minimale vereisten inwerkingtreding Omgevingswet update

Vijf minimale vereisten bij inwerkingtreding Omgevingswet – stand van zaken

Bij brief van 1 november 2021 informeert de minister het werkveld over de stand van zaken. Hierbij een kort overzicht:

  1. Omgevingsvisies van provincies en Rijk moeten er zijnvijf minimale criteria omgevingswet
    10 provincies hebben inmiddels een omgevingsvisie vastgesteld en gepubliceerd.
  2. Omgevingsverordening provincies moet gereed zijn
  3. Rijk, provincies en waterschappen kunnen werken met projectbesluit
  4. Gemeenten kunnen een omgevingsplan wijzigen
    Per 1 juli 2022 hoeft er nog geen omgevingsplan voor de gemeente klaar te zijn. Wel moeten gemeenten nieuwe aanvragen onder de Omgevingswet kunnen afhandelen. Tussen de regels door valt te lezen dat het DSO en de plansoftware hier nog niet voor gereed zijn. Om die reden zijn er alternatieven, zoals het aanleveren van het omgevingsplan in IMRO.
  5. Rijk, gemeenten en provincies en waterschappen kunnen vergunningen afhandelen en meldingen  ontvangen.  Volgens de brief is 79% van alle bevoegd gezagen aangesloten.

Voor meer informatie lees de brief.

 

Omgevingswet leidt tot ontmenselijking van gemeenten

Omgevingswet is ICT-project in plaats van wetgevingstraject

Zoals eerder gepubliceerd is de Omgevingswet een enorm groot traject. Een containerschip dat op gemeenten afkomt, lastig bij te sturen, vaak uit koers maar het komt op de plek van bestemming. Veel mensen zien het als een groot wetgevingstraject. Ik zie het meer als een groot ICT-project met grote gevolgen voor gemeentelijke organisaties. Het past ook goed in de steeds verder oprukkende digitalisering van de samenleving. Het zal op termijn ook banen gaan kosten bij de overheid. Mensen die vervangen gaan worden door algoritmes. Is dat erg? Het is maar hoe je er tegen aan kijkt. Het zal ongetwijfeld ook weer nieuwe banen creëren. Wat me wel bezorgd maakt is de ontmenselijking van de overheid. De toeslagenaffaire heeft al duidelijk gemaakt wat er gebeurt als systeemdenken de overhand krijgt in plaats van het gezonde verstand. Na meer dan 20 jaar ervaring bij en met gemeenten is me inmiddels wel duidelijk geworden hoe belangrijk persoonlijk contact is bij gemeentelijke dienstverlening. Een probleem bespreken met een ambtenaar onder het genot van een kop koffie kan veel bijdragen tot een oplossing.ontmenselijking omgevingswet

Standaard-vergunningen kunnen prima door algoritmes worden afgedaan. Digitale tools zijn vaak goede hulpmiddelen en ook fascinerend. Met een VR-tool al een huis binnenwandelen dat je wil kopen is een prachtig hulpmiddel. We kunnen ook niet meer zonder. We leven op dit moment echter in een tijd waar de ontmenselijking in gang is gezet door de overheid: er is een heilig geloof in QR-codes om een virus te bestrijden, zonder gebruik te maken van gezond menselijk verstand. Het systeemdenken staat voorop. De realiteit is echter dat de praktijk weerbarstig is en niet een rechte lijn van A naar B. Een groot aantal zaken in het leven is niet standaard, er moeten afwegingen worden gemaakt door mensen met gezond verstand, er moet overleg gevoerd worden en naar elkaars standpunten worden geluisterd. Dat geldt ook voor de ruimtelijke ordening.

In de uitvoeringspraktijk is het belangrijk om in de geest van de wet te denken: ‘wat is de bedoeling van deze wet?’, ‘waarom is deze regel er?’, enzovoorts. Sommige regels uit ruimtelijke plannen blijken in de praktijk niet te werken. Dat is niet altijd te voorzien. Ook daar worden fouten gemaakt. Ook dat is menselijk. Het is ook menselijk om die te kunnen herstellen. Wat verder belangrijk is voor de praktijk is om bij de uitvoering na te denken over de praktische gevolgen van een regel. Hoe hard pakt die uit voor een individu of bedrijf? Proportionaliteit en redelijkheid zijn hierbij heel belangrijk. Is het middel niet erger dan de kwaal? Niet zo maar regeltjes gaan uitvoeren omdat het systeem dat vraagt. Om zo te denken vraagt ervaring maar ook lef. Blijf niet angstig hangen in regeltjes en systemen, maar durf praktisch te denken voor mensen. Dat betekent niet dat mensen altijd hun zin moeten krijgen, ‘nee’ is ook een antwoord. Besef dat wetgeving er is voor mensen en niet andersom!

 

Praktijkboek Besluit bouwwerken leefomgeving downloaden

Praktijkboek Besluit bouwwerken leefomgeving

Handig voor de bouw- en gemeentelijke praktijk! Het praktijkboek Besluit bouwwerken leefomgeving. Het is in opdracht van het Ministerie van BZK geschreven. Met name vanaf p. 43 staat praktisch beschreven wat een omgevingsplanactiviteit is, wanneer er een vergunning nodig is, proceduretijden, voorbeelden, etc. De moeite waard om door te lezen.