Praktijkboek Besluit bouwwerken leefomgeving downloaden

Praktijkboek Besluit bouwwerken leefomgeving

Handig voor de bouw- en gemeentelijke praktijk! Het praktijkboek Besluit bouwwerken leefomgeving. Het is in opdracht van het Ministerie van BZK geschreven. Met name vanaf p. 43 staat praktisch beschreven wat een omgevingsplanactiviteit is, wanneer er een vergunning nodig is, proceduretijden, voorbeelden, etc. De moeite waard om door te lezen.

postzegel omgevingsplan is mogelijk

Postzegel omgevingsplan en partiële herziening omgevingsplan is mogelijk onder de Omgevingswetpostzegel omgevingsplan

Vanuit het Rijk wordt gecommuniceerd dat er onder de werking van de Omgevingswet (Ow) één omgevingsplan is over de gehele gemeente. Op zich is dat juist, maar dat wil niet zeggen dat het omgevingsplan op onderdelen niet herzien kan worden. In de memorie van toelichting van de Ow op pagina 89 is daarover het volgende opgenomen:

(…) Integratie leidt niet tot verlies aan flexibiliteit. Om te voorkomen dat het omgevingsplan of de verordeningen een log en star instrument worden, kan de gemeente bijvoorbeeld per locatie verschillende regels vaststellen, net als bij het bestaande bestemmingsplan. Ook kan per regel het plangebied voor die regel worden bepaald. In de terminologie van het wetsvoorstel gaat het dan om het beperken van de werkingsfeer van een regel tot een locatie die met een geometrische plaatsbepaling is aangegeven. De volledige digitale opzet van het omgevingsplan, dat steeds in de actuele geconsolideerde versie te raadplegen is, maakt het heel eenvoudig om op deze manier regels op maat af te stemmen per locatie en uitsluitend voor die locatie te laten gelden. Het blijft dus hiermee mogelijk dat de gemeenteraad in één keer de regels wijzigt die in bepaald gebied van toepassing zijn. Een omgevingsplan kan dus partieel worden gewijzigd voor een deelgebied. Het is echter ook denkbaar dat een partiële herziening betrekking heeft op de regels die over een bepaald onderwerp voor het hele grondgebied van de gemeente zijn gesteld. (…)”. Lees meer in de kamerstukken (MvT) over de Ow (TK, 2013-2014, 33 962, nr. 3).

Neem de moeite in kamerstukken te kijken als u het niet goed weet. Het kost enige moeite en tijd, maar het is beter dan klakkeloos adviezen aan te nemen. Er zijn veel goedbedoelde handreikingen in omloop die van alles beweren zonder verwijzingen naar bronnen. Het zijn vaak meningen en copy paste teksten. Is dat erg? Meningen zijn niet erg, copy paste gedrag wel. Besef dat niemand nog met de Ow heeft gewerkt, het is voor iedereen nieuw! Dat geldt ook voor cursussen die worden aangeboden: ‘5 tips of manieren om….’, enzovoorts. Ook hier geldt: leer van andere meningen en werkwijzen, maar niemand weet nog hoe het uitpakt of gaat werken. De enige manier om er echt achter te komen is er zelf mee bezig zijn: fouten durven maken, opnieuw proberen, testen, weer fouten maken en samen beter worden! Voor de juristen onder ons: laat het perfectionisme los en ga aan de slag met regels, teken eens op papier werkingsgebieden en durf te oefenen!

  

Omgevingswet juli 2021 stand van zaken

omgevingswet
Omgevingswet uitgeprint (foto: MH)

Omgevingswet juli 2021 stand van zaken

Bij brief van 7 juli 2021 informeert minister Ollongren over de stand van zaken van de Omgevingswet. Het onderdeel DSO zorgt voor de nodige vertraging en ik verwacht nog wel een half jaar uitstel, al wordt dat natuurlijk niet hardop gezegd. Waar het vooral aan ontbreekt is regie. Het stuurloos ronddobberen zonder sterke leiding zorgt ervoor dat het containerschip dan naar links afdwaalt en dan weer naar rechts. Vrijwel alles is gedecentraliseerd. Dit lijkt heel mooi, maar bij een traject als dit hoort een sterke leiding met in elk geval een visie. Voor met name ICT-partijen (softwareleveranciers) is dit een hel, maar ook voor gemeenten is dit heel lastig.

ICT- Volgens de minister moeten alle bevoegd gezagen een oefen- en inregelperiode hebben van 6 maanden. Volgens haar brengt de gebleken complexiteit en omvang van de veranderopgave extra werk met zich mee. Verder schrijft ze dat sommige ICT-leveranciers gereed zijn maar dat een deel van de leveranciers aangegeven heeft pas in het derde kwartaal van 2021 zijn plansystemen op te leveren.

Over de nodige wetgeving wordt het volgende aangegeven: de regelgeving op grond van de Wet elektronische publicaties is ook afgerond en is per 1 juli 2021 in werking getreden (Stb. 2021, 176):

  • Regeling elektronische publicaties, Staatscourant 2021, 21610
  • Wet elektronische publicaties, Stb. 2020, 262
  • Besluit elektronische publicaties, Stb. 2021, 175.

 

Rijk moet regie pakken bij woningbouw

Rijk moet regie pakken bij woningbouwregie Rijk

Bouwen, bouwen en nog eens bouwen‘ is een boodschap die we vaak horen van politici. Toch gek dat ze dan toch hebben ingestemd met de Omgevingswet (Ow). Het marketingverhaal van de Ow is dat er 26 wetten ‘verdwijnen’ en er 1 wet voor terugkomt, de Ow. Wie wil dat nu niet? Wie kan daar tegen zijn? De werkelijkheid is dat de onderliggende regels uit deze wetten blijven bestaan, maar op elkaar worden gelegd. Zie het als 26 stuks vloeipapier (layers) over elkaar gelegd. Het resultaat moet een gezonde en veilige fysieke leefomgeving opleveren. Die afweging maken is heel ingewikkeld voor gemeenten. Welk belang is belangrijker? Gezondheid of economie, het belang van de grondeigenaar of de luchtkwaliteit? Het bedrijfsbelang of de gezondheid van omwonenden? Zeg het maar…. Natuurlijk is elk geval anders, maar ga er maar aan staan. Het valt niet mee voor gemeenten om hier keuzes in te maken.

Het basisprincipe van de Ow is decentralisatie: de gemeente stelt de regels vast, tenzij… Heel gemakkelijk voor het Rijk. Wat erg lastig voor lokaal bestuur is, is een ‘helicopterview’: het grote plaatje. Je kunt als wethouder niet goed kijken naar het grote plaatje als lokale ondernemers bij je aan tafel zitten om te lobbyen. Dat is geen verwijt. Het is een lastige taak voor een lokaal bestuurder. Van bovenaf en op een afstand kun je kijken naar algemene belangen en prioriteiten, niet als je er midden in zit. Het Rijk laat gemeenten bungelen en dan ook nog zonder extra geld. Tja, en dan mopperen en afgeven op gemeenten dat het ‘allemaal zo lang duurt’. Minister pak de regie en bepaal van bovenaf waar extra woningen gebouwd mogen worden! Stop ook een met de loze woorden ‘aan de slag gaan’. In een brief van 5 juli 2021 wordt dit als volgt verwoord: “Het is van groot belang om aan de slag te gaan met de uitvoering van de gemaakte plannen. Voor de realisatie van de woningbouwopgave is versterking van de regie in samenwerking met alle overheden, corporaties en marktpartijen nodig. Samen met hen werk ik de wijze waarop deze regie vorm moet worden gegeven nader uit. Regie ziet onder meer op de manier van samenwerken, het nemen van verantwoordelijkheden en de besluitvorming over de realisatie van woningen’. Lees meer over deze ‘inspirerende’ aanpak van de minister over het bouwen van woningen in het groen.

We hebben visie nodig van het Rijk: waar wil Nederland naar toe? Wat willen we bereiken? Wat zijn de prioriteiten voor de komende 10 jaar? Er is zoveel wat op gemeenten af komt, dat is niet te doen: energietransitie, gezondheid, klimaat, wel of niet woningen toelaten in het groen, etc. etc. We hebben inspirerende verbeelding nodig van ontwerpers en kunstenaars die stimuleren en waar mensen enthousiast van worden, geen loze woorden of valse beloftes! 

De oorzaak van de traagheid van bouwtrajecten ligt voornamelijk bij alle inspraakmogelijkheden die er zijn. Mevr. de Vries wil namelijk ook wat zeggen, die mag niet worden overgeslagen. Vervolgens worden er inloopavonden georganiseerd, waar ze weer iets mag zeggen. Daar wordt weer een verslag van gemaakt, waarop weer gereageerd mag worden. We zitten nu alleen nog maar in het voortraject, de wettelijke procedure is nog niet eens begonnen. De initiatiefnemer moet onder de noemer ‘participatie’ ook de buurt in. Na lang emmeren over het concept van het plan, waar je niet iedereen mee krijgt, komt de volgende fase in zicht: de mogelijkheid om zienswijzen in te dienen. Ook dit is weer een langslepend traject, want iedereen moet mee kunnen praten. Als dit afgerond is volgt de besluitvorming. Na afloop van dit traject volgt de (hoger) beroepsfase, ook dit traject kost heel veel tijd. Moeten we hier communistische methoden toepassen? Nee, maar accepteer dan wel dat het langer gaat duren.

De Omgevingswet is geen oplossing voor snellere woningbouw

De Omgevingswet als oplossing voor snellere woningbouw? Dacht het niet!

Volgens een brief van de minister van 14 juni 2021 zien gemeenten de Omgevingswet als een noodzakelijke voorwaarde om de grote opgaven voor dit moment, zoals de woningbouwopgave en energietransitie integraal te kunnen aanpakken. Ik vraag me af wie dit soort onzin aan de minister vertelt. Volgens de brief biedt de Omgevingswet de benodigde gereedschapskist. De huidige wetgeving biedt daar voor ook al ruime mogelijkheden. Het ligt namelijk niet (alleen) aan wetgeving dat het zo lang duurt, maar vooral aan de keuzes die gemaakt worden door de politiek. Wat vinden we belangrijk? Uitgebreid milieuonderzoek? Inspraak? Prima, maar accepteer dan ook dat het langer gaat duren. Nu bestaat vooral de indruk dat het aan de ambtenaren ligt. Gemeenten moeten zeer veel werk doen met minder mensen en minder geld.

De marketing die voor de invoering van de Omgevingswet wordt gevoerd is erg succesvol: 26 wetten afschaffen en 1 wet die overblijft. Wie wil dat nou niet? Was het maar waar….. Op de foto is de doos te zien – achterop de fiets – waarin de geprinte Omgevingswet en aanverwante AMvB’s zitten verpakt. Al deze wetten en regels + tijdelijk deel omgevingsplan worden als layers over elkaar heen gelegd. Formeel worden er wetten afgeschaft, inhoudelijk verandert er niet zo gek veel. Wat wel verandert – in positieve zin – is dat we straks op ons scherm alleen de relevante regels te zien krijgen voor dat deel dat we aanklikken. Om het zover te krijgen moet er nog heel veel gebeuren, vooral op ICT-gebied. Eigenlijk is de invoering van de Omgevingswet één groot ICT-project.

Waarom woningbouwtrajecten zo lang duren

Onderzoeksverplichtingen nemen heel veel tijd in beslag. Als we echt willen opschieten moet er regelgeving worden afgeschaft. Dus niet cosmetisch, maar inhoudelijk. De redenen dat bouwtrajecten zo ontzettend lang duren zijn de uitgebreide onderzoeksverplichtingen naar bijvoorbeeld aanwezige flora en fauna, luchtkwaliteit, stikstof, geluid, etc. etc. Deze verplichtingen nemen heel veel tijd in beslag. De onderzoeken worden meestal uitgevoerd door commerciële adviesbureaus, dat kost onderzoekstijd. De onderzoeken worden vervolgens door gemeenten en omgevingsdiensten beoordeeld. Vervolgens moeten de onderzoeken weer worden aangepast vanwege voornoemde beoordeling. Afstemming tussen overheden, overleg, etc. kosten ook veel tijd.

Participatie, bezwaar en beroep nemen heel veel tijd in beslag. Vervolgens wil iedereen meepraten over het bouwproject. Participatie, bezwaar en/of beroep staan open als mogelijkheid om mee te praten. Ook deze fases nemen veel tijd in beslag.

Kortom, als we willen opschieten met woningen bouwen, moeten we echt regels gaan afschaffen en ook accepteren dat niet iedereen kan meepraten.

Nationale Omgevingsvisie – stand van zaken uitvoering

Op 7 juni 2021 heeft de minister per brief een tussenstand gegeven over de beleidsuitvoering van de gewenste leefomgevingskwaliteit uit de Nationale Omgevingsvisie. Volgens de minister heeft de Covid-19 crisis de bestaande problematiek in gebieden en grote steden waar de leefbaarheid al onder druk stond verergerd. Volgens de brief heeft Corona de vitaliteit van de middelgrote steden ondermijnt. Corona heeft leegstand verergert en trends versterkt zoals online-winkelen en thuiswerken. Volgens mij is dat niet het effect van Corona, maar het effect van onze (extreme) reactie op het virus: lockdowns en als gevolg daarvan gedwongen sluitingen van winkels en horeca.

Andere onderwerpen die de minister bespreekt: klimaatadaptie, stikstof en de bouw van woningen, energietransitie, landelijk gebied en bouw van woningen.

Omgevingswet uitgesteld tot 1 juli 2022

Zoals verwacht wordt de inwerkingtreding van de Omgevingswet wederom uitgesteld: van 1 januari 2022, nu op 1 juli 2022. Dit keer met een half jaar. Ik verwacht dat de inwerkingtreding daarna nog wel een keer wordt uitgesteld met 6 maanden. Het ‘ICT-gedeelte’ is nog lang niet gereed, al wordt de indruk gewerkt dat het ‘bijna klaar is’ en dat ‘gemeenten meer tijd nodig hebben’. Meer tijd is altijd welkom, maar het ideale moment bestaat niet: men is nooit op tijd klaar.

Nu er meer tijd is, is het belangrijk om uw organisatie goed voor te bereiden voor de Omgevingswet. Welke regels uit de geldende gemeentelijke verordeningen zijn nodig om het in het Omgevingsplan op te nemen? Welke regels werken in de praktijk en welke niet? Durf te snoeien!

Nationale Omgevingsvisie – de hoofdlijnen

De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) kent 4 prioriteiten:

  • klimaatadaptie en energietransitie
  • duurzaam economisch groeipotentieel
  • sterke en gezonde steden en regio’s
  • toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied

De nationale belangen in de NOVI:

  • bevorderen van een duurzame ontwikkeling van Nederland als geheel en van alle onderdelen van de fysieke leefomgeving;
  • realiseren van een goede fysieke leefomgevingskwaliteit;
  • waarborgen en versterken van grensoverschrijdende en internationale relaties;
  • waarborgen en bevorderen van een gezonde en veilige fysieke leefomgeving;
  • zorg dragen voor een woningvoorraad die aansluit op de woonbehoeften;
  • waarborgen en realiseren van een veilig, robuust en duurzaam mobiliteitssysteem;
  • in stand houden en ontwikkelen van de hoofdinfrastructuur voor mobiliteit;
  • waarborgen van een goede toegankelijkheid van de leefomgeving;
  • zorgdragen voor nationale veiligheid en ruimte bieden voor militaire activteiten;
  • beperken van klimaatverandering;
  • een betrouwbare, betaalbare en veilige energievoorziening, die in 2050 CO2-arm is, en de daarbij benodigde hoofdinfrastructuur;
  • waarborgen van de hoofdinfrastructuur voor transport van stoffen via (buis)leidingen;
  • realiseren van een toekomstbestendige, circulaire economie;
  • waarborgen van de waterveiligheid en de klimaatbestendigheid (inclusief vitale infrastructuur voor water en mobiliteit)
  • waarborgen van een goede waterkwaliteit, duurzame drinkwatervoorziening en voldoende beschikbaarheid van zoetwater;
  • waarborgen en versterken van een onaantrekkelijk ruimtelijk-economisch vestigingsklimaat;
  • realiseren en behouden van een kwalitatief hoogwaardige digitale connectiviteit;
  • ontwikkelen van een duurzame landbouw voor voedsel en agroproductie;
  • behouden en versterken van een cultureel erfgoed en landschappelijk en natuurlijke kwaliteiten van (inter)nationaal belang;
  • verbeteren en beschermen van de biodiversiteit;
  • ontwikkelen van een duurzame visserij

Lees meer in de afspraken die zijn gemaakt (datum 3 maart 2021).

Vijf minimale criteria inwerkingtreding Omgevingswet

5 minimale criteria inwerkingtreding Omgevingswet

Minister Ollongren heeft bij brief van 26 februari 2021 informatie verstrekt over de route naar de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Ze gaat daarbij uit van 5 minimale criteria:

  1. Omgevingsvisies van provincie en rijk
    Bij inwerkingtreding van de Omgevingswet hebben alle provincies en het Rijk een vastgestelde Omgevingsvisie die via de geldende standaarden is ontsloten in de landelijke voorziening is ontsloten van DSO.
  2. Omgevingsverordening van provincies
    Bij intwerkingtreding van de Omgevingswet hebben alle provincies een vastgestelde omgevingsverordening die via de geldende standaarden is ontsloten via de landelijke voorziening bekendmaken en beschikbaar stellen (LVBB) en het DSO-LV.
  3. Provincies, waterschappen en Rijkspartijen kunnen werken met het projectbesluit
  4. Gemeenten kunnen het Omgevingsplan wijzigen
  5. Vergunningen en meldingen ontvangen en behandelen

Niet waarschijnlijk dat de Ow per 1-1-2022 in werking treedt – Aangezien de Minister al spreekt over alternatieve maatregelen in de brief is het niet waarschijnlijk dat de Omgevingswet per 1 januari 2022 in werking treedt. Dit komt met name door het DSO dat nog lang niet klaar is. Per april 2021 wordt volgens de Minister duidelijk welke alternatieven dat zijn.

Aansluiting DSO Brabant loopt voorop!

Aansluiting gemeenten op DSO: Brabant loopt voorop!

In een brief van 11 februari 2021 heeft de Minister weer een update en inkijkje gegeven in het aantal gemeenten die zijn aangesloten op het Omgevingsloket van het DSO in de maand januari. Aangesloten wil zeggen: er is een correct werkende beveiligde tussen het DSO en de ICT van de gemeente. Voor gemeenten geldt dat de meeste aangesloten gemeenten in de provincie Noord-Brabant liggen.

Geen weg meer terug – De kaartjes laten eveneens zien dat er tot de aanstaande inwerkingtreding van de Omgevingswet nog veel werk aan de winkel is. De Omgevingswet is een groot ICT-project. Het traject ervan is als varen van een containerschip: af en toe iets bijsturen, maar geen weg terug. Omdat het traject eenmaal is ingezet, en er een hele industrie aan vastzit, gaan we niet meer terug. Ondanks de lobby en tegenstand van media zoals het NRC, advocatuur en de Eerste kamer. Het maakt onderdeel uit van de weg van steeds verder oprukkende digitalisering in alle geledingen van de maatschappij. Het zal ook veel gevolgen hebben voor de dienstverlening van gemeenten aan burgers. Met name voor mensen die digibeet zijn of minder goed kunnen omgaan met computers. En dat zijn er meer dan we denken! Verder zal het ook veel gevolgen hebben voor de werkgelegenheid bij gemeenten. Zijn al die bouwplantoetsers en beleidsmedewerkers nog nodig nu steeds meer processen bij het Omgevingsloket geautomatiseerd worden? Naar mijn mening wel. Hopelijk blijven de bouwplantoetsers aan bij gemeenten en kunnen mensen nog naar een echt loket bij de gemeente voor informatie. Onder het genot van een kopje koffie – menselijk contact is belangrijk – kunnen veel onduidelijkheden en misverstanden opgelost worden. Digitaliseringsproducten zijn hulpmiddelen, geen oplossing!