‘Advocaten worden gek van AI-hulpjes‘ kopte het FD onlangs. Cliënten die goed bedoeld stukken aanleveren om hun advocaat te ‘helpen’. AI als hulpmiddel prima, maar blijf wel zelf nadenken.
Worden mensen gelukkig van AI? Een vraag die ik helaas nog nooit heb gehoord of gelezen. Wat overheerst zijn de pro-argumenten: snelheid, efficiency en tijdswinst. Worden we als mens blij van nóg meer efficiency en snelheid? Van nog sneller werken? Ik las onlangs dat er al sinds de uitvinding van de wasmachine het vooruitzicht wordt gesteld dat we er als mens meer tijd bij krijgen. De huisvrouw zou tijd overhouden. Dat vooruitzicht spiegelen ze ons ook voor bij het gebruik van AI. Ook door AI krijgen we meer tijd van leuke dingen en ontspanning. Ik geloof er niets van. We zijn steeds meer gaan doen in kortere tijd. We proppen steeds meer taken in de al overvolle dagen en agenda’s. Veel mensen zijn overbelast en voelen zich opgejaagd. Ik denk dat er meer soul en menselijkheid terug moet op de werkvloer in plaats van algoritmes.
De ambtenaar als factchecker De praktijk van bouwplannen en stroperige RO-procedures is zeer complex en weerbarstig. Vertraging bouw niet alleen vanwege de juridische complexiteit, maar ook door lastige bezwaarmakers en wiebelige politici. Een vergunning krijgen is geen simpele rechte lijn van A naar B. Wat ik nu meemaak bij gemeenten is dat er bij het RO-toetswerk gebruik wordt gemaakt van allerlei checklists. De toets aan ETFAL. Dit lijkt heel efficiënt. Het kan denk ik goed werken bij relatief simpele plannen. Ik schat zo in dat dit toetswerk overgenomen gaat worden door AI. En een klein aantal ambtenaren die dit weer gaan checken.
Voor de grotere en complexe plannen ligt dat anders. Als ambtenaar moet je leren dat niet alle onderdelen uit ETFAL even belangrijk zijn. Bij het ene plan kunnen externe veiligheid, geluid of flora en fauna heel belangrijk zijn, bij het andere plan kunnen dat weer andere onderdelen zijn. Dat hangt bijv. af van de omgeving van het bouwplan. Niet alles hoeft altijd onderzocht te worden. Het probleem is dat veel ambtenaren angstig zijn en geen enkele risico willen lopen. Angst om fouten te maken en daarop afgerekend worden. Dus toets je maar aan alle onderdelen en vraag je daar onderzoeken voor. Die onderzoeken kosten veel tijd en leveren onnodig veel vertraging op.
De oplossing? De regie terug naar de gemeente en minder uitbesteden Een belangrijke stap in de goede richting is dat gemeenten minder moeten gaan uitbesteden. Door alle uitbesteding van de afgelopen 15 jaar zijn veel afdelingen qua kennis uitgehold. Zaken écht snappen en doorgronden betekent dat je als ambtenaar ook zelf onderbouwingen moet opstellen. Hoe meer ervaring je hierin opdoet, hoe meer je RO-procedures in beweging krijgt. Creativiteit en denken in oplossingen worden zo bevorderd. Het werk van een RO-ambtenaar wordt bovendien zo veel leuker. Veel ambtenaren zijn hoog opgeleid, maar controleren alleen maar andermans werk. En ja, die kennis en ervaring opbouwen kost tijd en vraagt ook de nodige investeringen in gemeenten.
(vertraging bouw)